Przyroda

Wystawy › Przyroda

Opiekun działu: mgr Ewa Przybysz

przyroda-8 fragment ekspozycji.JPG

„Fauna środkowego dorzecza Pilicy”.

Tak zatytułowana jest stała wystawa przyrodnicza. Jej celem jest ukazanie bogactwa fauny naszego regionu . Zwierzęta tj. owady, płazy, gady, ptaki i ssaki ukazane są z ekologicznego punktu widzenia , w środowiskach ich życia. Wystawa zajmuje dwie sale. W pierwszej sali w ciekawej aranżacji plastycznej ukazane są zwierzęta żyjące w wodzie, na podmokłych łąkach, łąkach i polach. W II sali zwiedzający zapozna się ze zwierzętami żyjącymi w parkach, sadach i ogrodach oraz w lasach.

przyroda-7 fragment ekspozycji.JPG
przyroda-9 fragment ekspozycji.JPG
przyroda-10 fragment ekspozycji.JPG

Należy pamiętać, że układy biologiczne istnieją w nierozerwalnej sieci powiązań między sobą i otaczającym środowiskiem. Istnieje stała wymiana materii i energii między poszczególnymi elementami łańcucha powiązań, a prawidłowe funkcjonowanie wszystkich elementów jest możliwie tylko w stanie wzajemnej dynamicznej równowagi (homeostaza). Prezentowana wystawa ma na celu podkreślenie jak ważna dla nas jest ochrona środkowego dorzecza Pilicy. Musimy zdawać sobie sprawę z konieczności ochrony powietrza, wody i gleby, obowiązku zmniejszania odpadów . Musimy pamiętać, że jesteśmy częścią przyrody, a niszcząc ją, niszczymy samych siebie.

przyroda-11 fragment ekspozycji.JPG

Na terenie środkowego dorzecza Pilicy są 3 parki krajobrazowe tj. Przedborski, Spalski i Sulejowski , w których są 22 rezerwaty . Na wystawie zamieszczone są podstawowe wiadomości na temat tych parków. Obszar obejmujący parki jest ważnym składnikiem Krajowej Sieci Ekologicznej ECONET, to również ważny teren wypoczynkowy dla aglomeracji łódzkiej.

przyroda-12 Bobr - Castor fiber.JPG
przyroda-13 Wydra - Lutra lutra.JPG

Z ssaków ziemnowodnych prezentujemy między innymi największego europejskiego gryzonia – bobra, jedynego żyjącego w Polsce w stanie naturalnym przedstawiciela rodzaju Lutra - wydrę, piżmaka – ziemnowodnego gryzonia , który pojawił się w Polsce w latach 30. XX w.Z wodą związany jest jedyny jadowity ssak – rzęsorek rzeczek.

przyroda-14 Labedz niemy - Cygnus olor.JPG

Z ptaków na uwagę zasługuje nasz największy ptak wodny łabędź niemy. Na ekspozycji jest młody osobnik, obok niego imponujących rozmiarów jajo łabędzia niemego.

przyroda-15 Baczek -Ixobrychus minutus.JPG
przyroda-16 Zimorodek - Alcedo atthis.JPG

Prezentujemy największą i najmniejszą krajową czaplę, czyli czaplę siwą i bączka, kaczki lęgowe. Nad wodą spotkać można małego, przepięknie ubarwionego, ptaka drapieżnego - zimorodka.

Na wystawie nie zabrakło niezwykłego gniazda, które przypomina rękawicę z jednym palcem, zbudowane z puchu wierzb i topól, a także z pałek wodnych. Budowniczym tego gniazda jest remiz.

przyroda-17 gniazda remiza.JPG

Jako ciekawostkę podam , że gniazda remiza były wykorzystywane w dawnych czasach na pantofle dla małych dzieci. Były miękkie i wielkością pasowały na dziecięcą stopę. Obecnie ptak ten znajduje się pod ochroną prawną i nie wolno niszczyć jego gniazd.

przyroda-18 traszka grzebieniasta.JPG

Z płazów, które do rozwoju potrzebują wody pokazujemy gatunki, które w ciągu dorosłego życia również przebywają w wodzie. Są to kumak nizinny, żaba wodna i śmieszka oraz traszka grzebieniasta.
Na ekspozycji można zapoznać się z kilkoma gatunkami ryb, które żyją zarówno w rzece, jak i w wodzie stojącej. Prezentowane są szczupak, węgorz, jazgarz, krąp, okoń i jaź.

przyroda-21 owady wodne.JPG
przyroda-19 Okon - Perca fluviatilis.JPG
przyroda-20 Szczupak - Esox lucius.JPG

Uzupełnieniem fauny wodnej są owady wodne. W gablotach entomologicznych umieszczone są przepiękne ważki , pływak żółtobrzeżek, płoszczyca, potocznie nazywana “skorpionem wodnym” i inne.

przyroda-22 Bocian bialy - Ciconia ciconia.JPG

Na łąkach żyje jeden z symboli nadchodzącej wiosny – czajka, która już w marcu przylatuje do nas, a do odlotu szykuje się od czerwca. Ozdobą naszych łąk jest bocian biały, który gniazda zakłada często na wsi, na dachu budynku mieszkalnego lub gospodarczego.

przyroda-23 Bazant - kogut i kura.JPG

Łąki są również odpowiednim biotopem dla bażanta , kuropatwy. Z ssaków na naszych łąkach spotkać można zająca , ryjówkę aksamitną, często widoczne są ślady bytowania kreta (kopce), który rzadko pojawia się na powierzchni ziemi. Na łąkach środkowego dorzecza Pilicy lokalnie występuje najmniejsza nasza ropucha – paskówka, która preferuje tereny o glebach lekkich, unika podłoża twardego i kamienistego.
Pola to najbardziej sztuczne biotopy utworzone przez człowieka, często o charakterze jednogatunkowych monokultur pokrywających duże obszary. Biotop ten często zasiedlają gatunki łąkowe.

przyroda-25 Pustulka - Falco tinnunculus.JPG
przyroda-24 Myszolow - Buteo buteo.JPG

Z ptaków spotykamy tutaj skowronka, przepiórkę, myszołowa, pustułkę,wronę siwą. Również na polu coraz częściej zobaczyć można mewę śmieszkę, ptaka, który doskonale się synantropizuje i coraz częściej żeruje na wysypiskach śmieci , bądź na polu. Z ssaków na polu żyją myszy polne, badylarki, najmniejszy drapieżnik z rodziny łasicowatych – łasica. Na polach uprawnych lubi przebywać grzebiuszka ziemna, nazywana czasem żabą czosnkową , ponieważ w samoobronie wydziela substancję o zapachu czosnku .

przyroda-26 fauna parku.JPG

Parki stanowią oazy zieleni wśród terenów zurbanizowanych.  Skład roślinności jest bardzo urozmaicony, często z licznymi roślinami obcymi. Ogrody mają prostszą strukturę roślinności z dominującymi drzewami i krzewami owocowymi i żywopłotami. Na tych terenach wiele gatunków ptaków znalazło odpowiednie warunki do gniazdowania. Warunki te mogą być wydatnie poprawione poprzez wywieszanie w odpowiednich miejscach budek lęgowych. Na wystawie eksponujemy między innymi : sikory ( bogatka, modraszka i sikora uboga ) , kwiczoła, kosa, szpaka, mazurka , wróbla, grubodzioba. Trudno w parku jest zaobserwować pięknego ptaka pochodzenia tropikalnego – wilgę. Zwykle przebywa wysoko w koronach drzew, jest bardzo płochliwa . Swoją obecność zdradza melodyjnym, fletowym śpiewem, często wtedy, gdy zanosi się na deszcz, czyli zwiększa się wilgotność powietrza .Na terenie sadów i ogrodów przebywa karczownik i kret. Kret jest ssakiem owadożernym, żywi się szkodnikami jego uciążliwość związana jest z niszczeniem podłoża , trawników.

przyroda-27 Kuna domowa - Martes foina.JPG
przyroda-28 Tchorz - Mustela putorius.JPG

W tej części wystawy eksponujemy również kunę domową. Jest to synantropijny gatunek ssaka drapieżnego, zamieszkujący strychy, stodoły, poddasza. Jest bardzo pożyteczna, gdyż łowi myszy, szczury. Innym drapieżnikiem żyjącym zarówno w lesie jak i zasiedlającym gospodarstwa wiejskie jest tchórz.

Z płazów w ogrodach spotkać można naszą największą ropuchę – ropuchę szarą. Na wystawie prezentujemy owady, które są szkodnikami sadów, ogrodów i pól.
Rozległe płaty równin obszaru środkowego dorzecza Pilicy pokrywają lasy zwane Puszczą Pilicką. Ponad 80% Puszczy Pilickiej zajmują bory z sosną jako gatunkiem dominującym. Bogatsze siedliska są w nadleśnictwach Spała i Smardzewice. Obniżenia terenowe z wodą zastoiskową zajmują olsy. Bogata jest fauna tych terenów.

Na wystawie eksponujemy zwierzęta łowne i chronione . Ze zwierząt łownych zamieszkujących lasy pokazujemy jelenia, sarnę, borsuka, lisa, kunę leśną, tchórza, jenota, dzika, królika, słonkę.

przyroda-29 Sarna - koziol w sukni letniej.JPG
przyroda-30 Borsuk - Meles meles.JPG
przyroda-31 Lis - Vulpes vulpes.JPG
przyroda-32 Kuna lesna -Martes martes.JPG
przyroda-33 Jenot - Nyctereutes procyonoides.JPG

Jeszcze w latach 80-tych ubiegłego stulecia cietrzew był ptakiem łownym. Obecnie jest pod ścisłą ochroną prawną, gdyż jest skrajnie nieliczny. Na wystawie pokazany jest bocian czarny. Całkowita ochrona tego gatunku powiodła się i w naszym rejonie jest również ptakiem lęgowym. Podobnie coraz częściej spotykany jest kruk, który zamieszkuje obrzeża dużych kompleksów leśnych, gdzie starodrzew przeplata się z bujnymi łąkami, w pobliżu rzek i zbiorników wodnych.

przyroda-34 Orzel przedni - Aquila chrysaetos.JPG

Niewątpliwie wielką atrakcją wystawy jest orzeł przedni, najsilniejszy ptak drapieżny. Obecnie orzeł przedni jest skrajnie nieliczny, lęgnie się na terenie Karpat. Podlega międzynarodowym konwencjom ochronnym: Konwencji Waszyngtońskiej, Bońskiej, Berneńskiej i Dyrektywie Ptasiej UE. Ponadto miejsca rozrodu i regularnego przebywania podlegają specjalnej ochronie strefowej. Orły zanim osiągną dojrzałość płciową w wieku 5, 6 czy nawet 7 lat, koczują w dużym oddaleniu od swoich stałych lęgowisk. Wtedy właśnie można go spotkać również w naszym rejonie np. nad Zalewem Sulejowskim. Niestety zdarza się tak, jak w połowie marca 2004 roku, kiedy to do nadleśnictwa Spała dostarczono martwego orła przedniego. Najprawdopodobniej ptak złapał się w kłusownicze pęta zastawione na zające. Taki przykład okrucieństwa i barbarzyństwa musi być piętnowany. Stałą wystawę przyrodniczą w istotny sposób wzbogacają zdjęcia owadów autorstwa pana Macieja Mastalerza z Łodzi.