Sztuka

Wystawy › Sztuka

Opiekun działu: Grażyna Srebrzyńska

Stała ekspozycja działu sztuki została otwarta w 2007 roku. Znajduje się w najstarszej części pałacu – wieży.
W zaaranżowanych XIX wiecznych wnętrzach eksponowane są meble, przedmioty sztuki użytkowej i malarstwo. Zabytki prezentujemy  w trzech salach.

gabinet-Gabinet hr Ostrowskiego - fragment ekspozycji.jpg

Pierwsza znajduje się na I piętrze. Jest to „Gabinet hr. Ostrowskiego” w którym pokazujemy meble pochodzące z k. XIX i pocz. XX w. w stylu second empire i biedermeier.  W szafie bibliotecznej prezentujemy zachowany, bogaty księgozbiór Rodziny Ostrowskich, dokumenty dotyczące początków miasta w tym: Akt nadania praw miejskich z 6 lipca 1830r. W środkowej witrynie wystawiona jest księga urodzin, zgonów i zaślubin parafii i gminy Tobiasze z 1824 r. W dziale „Akta urodzonych w parafii i gminie Tobiaszów w roku 1824” pod numerem 45 odnotowany jest fakt narodzin jednego z dzieci Antoniego hr. Ostrowskiego – dziedzica Ujazdu i Tomaszowa. Dzieckiem tym była córka o imionach Józefa Maria Antonina urodzona dnia 7 grudnia 1824 r. Poniżej pokazany jest kontrakt wieczysto – dzierżawny z I poł. XIX w. zawierany pomiędzy Antonim hr. Ostrowskim, a osadnikami  przybywającymi do Tomaszowa.

Na uwagę zasługuje obraz olejny z przeł. XIX/XX w. autorstwa Leona Biedrońskiego. Przedstawia postać Tomasza hr. Ostrowskiego – założyciela osady górniczo – hutniczej – Kuźnice Tomaszowskie w 1788 r.
Po środku gabinetu znajduje się XIX wieczne biurko z nastawką w stylu biedermeier.  Na nim stoi  XIX wieczna lampa naftowa, przybornik na artykuły piśmienne z pocz. XX w., oraz kserokopia dokumentu nadania praw miejskich m. Tomaszów w 1830 r.

Obok biurka stoi Kabinet z II poł. XIX w. w stylu second empire, w którym prezentowane są pamiątki rodzinne Ostrowskich w tym: Broszura napisana przez Antoniego hr. Ostrowskiego w 1830 r. zachęcająca tkaczy pochodzenia niemieckiego do osiedlania się w Tomaszowie Mazowieckim, Umowa kupna Dóbr Tomaszowskich przez Stanisława hr. Ostrowskiego działającego w imieniu własnym i rodzeństwa z 1866 r., Dyplom Uniwersytetu w Brukseli Juliusza hr. Ostrowskiego z 1874, Akademicki dowód osobisty Jana Krystyna hr. Ostrowskiego z 1915 r., oraz fotografia z 1920 r. przedstawiająca Jana Krystyna hr. Ostrowskiego w mundurze wojskowym.

Całość uzupełniają litografie, ryciny z I poł. XIX w i obrazy. z pocz. XX w. autorstwa m.in.: Antoniego Lubowieckiego – (ówczesnego zarządcy dóbr Ujezdzkich Rodziny Ostrowskich) i Kazimierza Sadłowskiego oraz świeczniki ścienne z końca XVIII w.

Druga część ekspozycji mieści się na II piętrze. Jest to „Pokój dzienny” w którym pokazujemy meble z końca XIX w i pocz. XX w., m.in.  duży, okrągły, rozsuwany stół w stylu second empire. Podporą stołu jest masywna, klocowata noga wsparta na czterech rzeźbionych lwich łapach, charakterystycznych dla tego stylu. Stół otoczony jest czterema drewnianymi krzesłami w stylu regencji z końca XIX w. Prostokątny zaplecek i siedzisko krzesła wyściełane są brązową skórą, ozdobioną wytłaczanym motywem kwiatowym. Sprzętami uzupełniającymi są: stolik do gier towarzyskich tzw. ”karciak”.  Jest to stolik przyścienny z rozkładanym blatem, wyłożonym zielonym suknem , może służyć zarówno jako stolik do gier, przy którym spędzano wolny czas i jako konsolka przyścienna.. Obok niego stoi serwantka w stylu second empire z II poł. XIX w.  Od strony południowo-wschodniej w narożniku pokoju podwieszone jest kryształowe lustro w drewnianej ramie z II poł. XIX w. obok niego stoi niewielki mebel w postaci przyściennej komódki z dwoma szufladami z przełomu XIX/XX w. w którym przechowywano drobne przedmioty. Ekspozycję dopełniają obrazy przedstawiające okolice Tomaszowa z I ćw. XX w. autorstwa Kazimierza Sadłowskiego – artysty którego działalność związana była z Tomaszowem w latach 1905 – 1946.

Pokój znajduje się na planie czworoboku, z widoczną klatką schodową, która prowadzi na trzecie piętro, gdzie znajduje się ostatnia część stałej ekspozycji.

salon-sztuka i wystawa.jpg

Jest to „Letni pokój widokowy”. Prezentujemy w nim komplet mebli eklektycznych w stylu wiktoriańskim z II połowy XIX w., zegar stojący, szafkowy Firmy Aleksander Becker, XIX wieczne Tremo z wytwórni wiedeńskiej oraz przedmioty spełniające funkcje dekoracyjne – kolumnowe postumenty na których ustawiono rzeźby lub kandelabry, oświetlając pałacowe wnętrza, kolumny spełniały jeszcze jedną rolę – kwietników, ustawiano na nich wazony lub żardiniery z bukietami kwiatów.
Specyficzny plan ośmioboku wypełniony oknami dawał możliwość obserwacji wszystkiego co działo się dookoła pałacu. Z tego miejsca, młody dziedzic Dóbr Ujezdzkich i Tomaszowa Antoni hr. Ostrowski często obserwował pracę usytuowanego opodal wielkiego pieca, a w późniejszym czasie przędzalni. Z pałacowej wieży podziwiał rozwój miasta.
A o samym Tomaszowie, będąc na emigracji we Francji  pisał: „ (…) widzę te wzgórza lasami okryte, tę dolinę zieloną , którą przerzynając Wolbórka zamienia w wyspy, ustępy i jeziora(…)”.

Tak zapamiętał to romantyczne miejsce, które wybrał wraz z żoną Józefą z Morskich na miejsce letniego wypoczynku. Na podstawie opowieści Antoniego hr. Ostrowskiego został wykonany rysunek pałacu i jego otoczenia. Jest to Rycina Leonarda Chodźki wydana w Paryżu w 1834 r. Ten Najstarszy widok Tomaszowa Mazowieckiego przedstawiający Pałac Antoniego Ostrowskiego widoczny z lewej strony, w otoczeniu drzew przypałacowego parku został umieszczony na filarze między oknami w „Gabinecie hr. Ostrowskiego”, na pierwszym piętrze.

Prezentowane na wystawach eksponaty nie stanowiły wyposażenia pałacu.