Drzewa moje ojczyste – migawka przyrodniczo-historyczna

Opublikowano: 8 stycznia 2019

Drzewa moje ojczyste! jeśli Niebo zdarzy,
Bym wrócił was oglądać, przyjaciele starzy,
Czyli was znajdę jeszcze? (…)
Ja ileż wam winienem, o domowe drzewa!

Adam Mickiewicz
Pan Tadeusz
Księga IV

 

W wyniku upadku Powstania Listopadowego, Antoni hrabia Ostrowski, który brał w nim czynny udział, wyjechał do Francji. Był wrzesień 1831 roku. Do Tomaszowa już nie wrócił. Umarł na obczyźnie w 1845 roku. Do końca życia pragnął zobaczyć swój Tomaszów.

W roku 1828 napisał „Krótki rys osad fabrycznych w Królestwie Polskim”. Pięknie opisywał w nim swoje zauroczenie przyrodą naszych, tomaszowskich, ówczesnych stron. „Tomaszów odkryty został w zielonej dolinie (…), dolina ta przybrana w kilkusetletnie dęby, otoczona wzgórzami lasem zarośnięta (…)”. Rozumiał, że rozwój przemysłu może zagrażać pięknu Tomaszowa i jego okolic. Dlatego podejmował pewne działania, aby ograniczyć zniszczenia przyrody. „Nie mało ceniąc ozdoby samej natury, nieraz dziedzic nieuważną wstrzymał… rękę i tam ocalił dęba, tu brzozę, tu wyniosłą olchę, gdzie tu przystającą zagrodę i pozostać mogą na przyszłość jako niezapomniane dokumenta jakim był Tomaszów, a jakim jest teraz. Wschodnia nawet strona onego, prawie nietknięta pozostała i tworzy najpiękniejszym przyrodom spacery. Któżby śmiał tknąć tych, odwiecznych leśnych nestorów (…)”. Będąc na emigracji tęsknił za Tomaszowem. We Francji kontaktował się z Adamem Mickiewiczem, którego cenił za jego twórczość. W zapiskach brulionowych hrabiego Ostrowskiego zachowała się dedykacja, jaką opatrzył swoją książkę o Tomaszowie i potrzebie reformy towarzyskiej ofiarowaną wieszczowi: „Autorowi Pana Tadeusza do galerii obrazów narodowych tak wzniosłym i wiernym pędzlem jego oddanych szkice zaledwie poczętego, a już osieroconego Tomaszowa (…) w dowód szacunku i uwielbienia ofiaruję”. Tomaszów był dla Antoniego szczególnym miejscem, małą ojczyzną, miejscem niespełnionych planów, pasji, ziemią utraconą. W swoich utworach pisanych we Francji często o nim wspomina.  „Prawdziwie, iż nie moja wina, że nasz ojczystymi pieniami sławy Mickiewicz nie był dotąd w Tomaszowie. Bodajby go kiedyś poznał i po swojemu o nim zanucił, byłobyż dopiero czemu się przysłuchiwać”.

Kiedy, wraz z dziećmi na zajęciach przyrodniczych, określaliśmy wiek naszych pałacowych, pomnikowych dębów, okazało się, że mają one około 210 lat. Zatem pałac i dęby są w podobnym wieku. Może Antoni hrabia Ostrowski sadził je swoją ręką, aby pozostawić je na przyszłość jako niezapomniane dokumenta jakim był Tomaszów (…) i wciąż są żywą częścią niezwykle ciekawego życia dziedzica Ostrowskiego. Żywym pomnikiem umiłowania przez niego naszych stron.

Magdalena Sepkowska
Źródło: Antoni Ostrowski, Krótki rys osad fabrycznych w Królestwie Polskim, Piotrków Trybunalski 1989; Antoni Ostrowski, Ten biedny Mickiewicz. Zapiski z początków towiańszczyzny. Opracowanie Elżbieta Wichrowska, Gdańsk 2006.
Zdjęcia: Magdalena Sepkowska

dscf2369.jpg

dscf2374.jpg

Zobacz również

Planowana od roku wystawa zatytułowana „Źródła. Martta Węg. Malarstwo” organizowana z okazji jubileuszu 20 – lecia pracy artystycznej malarki, Marty Węgrzynowskiej...
Więcej
Tomaszowianie – ofiary zbrodni katyńskiej
13 kwietnia obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Wiosną 1940 r. stalinowskie NKWD dokonało mordu na co najmniej 21 768...
Więcej

Partnerzy

Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Koło Filatelistyczne Kalejdoskop Kulturalny Reymont Moniuszko Park Rodego Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Filia w Piotrkowie Trybunalskim Tu honorujemy Kartę Dużej Rodziny

Kontakt

Muzeum w Tomaszowie Maz. im. Antoniego hr. Ostrowskiego

ul. POW 11/15 97-200 Tomaszów Mazowiecki

Godziny otwarcia
Pon. nieczynne dla zwiedzających
Wt. 11:00 - 15:00
Śr. 11:00 - 15:00
Czw. 11:00 - 15:00
Pt. 10:00 - 15:00
Sob. 11:00 - 15:00
Niedz. 11:00 - 15:00
Biuro czynne od poniedziałku do piątku w godzinach: 8:00 - 16:00
Bilety na wystawy stałe
Bilet wstępu normalny 8,00 zł/os.
Bilet wstępu ulgowy 4,00 zł/os.
Bilet z Kartą Dużej Rodziny 3,00 zł/os.
Dzieci do lat 7 (zwiedzanie indywidualne) wstęp bezpłatny
Sobota wstęp bezpłatny