Badania wykopaliskowe w Niebrowie

W marcu i kwietniu 2010 roku prowadzone były archeologiczne badania wykopaliskowe na terenie wielokulturowego stanowiska w Tomaszowie Mazowieckim, stan. 33 (AZP 71-57/34).

Jest to teren położony w dzielnicy Niebrów (północno-zachodnia część miasta), dawnej wsi włączonej w granice administracyjne Tomaszowa Mazowieckiego. Niebrów posiada średniowieczną metrykę historyczną. Przed rozpoczęciem prac ziemnych związanych z inwestycją teren ten był nieużytkiem rolnym. Stanowisko położone w dolinie Wolbórki, usytuowane jest około 800 m na północ od prawego brzegu rzeki. Badania o charakterze ratowniczym przeprowadzono w związku z planowaną inwestycją polegającą na budowie drogi gminnej - ulicy stanowiącej przedłużenie ulicy Orzeszkowej w kierunku północno-zachodnim do drogi krajowej K-8 wraz z budową sieci kanalizacji sanitarnej, deszczowej, wodociągowej i oświetlenia ulicznego.

Podczas tegorocznych archeologicznych prac wykopaliskowych przebadano obszar o powierzchni 36 arów, na którym zlokalizowano 30 obiektów osadniczych oraz pozyskano ruchomy materiał zabytkowy w postaci 1 wyrobu krzemiennego i 167 fragmentów naczyń glinianych. Odkryte obiekty to jamy o różnych wymiarach i kształtach, zarówno w rzucie poziomym, jak i w przekroju pionowym. Większość z nich można określić jako „domniemane obiekty osadnicze”. Zabytki ruchome pozyskane podczas badań znajdują się w zbiorach działu archeologicznego tomaszowskiego muzeum.

Na stanowisku wyróżnione zostały trzy fazy chronologiczne. Pierwszą reprezentuje osadnictwo kultury trzcinieckiej, datowane na II okres epoki brązu, drugą osadnictwo kultury łużyckiej z okresu halsztackiego, a trzecią relikty osadnictwa nowożytnego.

Odkryte relikty osadnictwa kultury trzcinieckiej wpisują się w czytelny obraz osadnictwa wczesnej epoki brązu na obszarze Tomaszowa Mazowieckiego. Z obszaru dorzecza środkowej Pilicy znane są liczne stanowiska kultury trzcinieckiej. Z punktu widzenia podziału terytorialnego tejże kultury, obszar ten stanowi część zasięgu grupy łubieńskiej. Jego lokalizacja jest typowa dla tego rodzaju stanowisk w tym rejonie. Położone są one najczęściej na piaszczystych wzniesieniach wysoczyzn bądź na terasach doliny rzecznej. Takie usytuowanie spotykane jest często także w innych regionach Polski. Dorzecze Pilicy pod względem znajomości osadnictwa kultury trzcinieckiej należy do rejonów słabiej poznanych, pomimo iż jest ono tu stosunkowo bogate. Znamy je przede wszystkim z badań powierzchniowych i sondażowych, a stopień publikacji odkryć jest dość słaby.

Kolejna faza osadnictwa zidentyfikowana na stanowisku 33 związana jest z kulturą łużycką i datowana na okres halsztacki D, w którym to nastąpiło na obszarze Polski środkowej ożywienie osadnicze prowadzące do pojawienia się szeregu nowych stanowisk osadniczych.

Najmłodszy horyzont osadniczy dokumentują nowożytne, mało charakterystyczne materiały mobilne, które można umieścić w dość szerokim horyzoncie chronologicznym od XVI do XIX wieku.