Badania wykopaliskowe w Wąglanach

Archeologiczne badania wykopaliskowe tzw. gródka stożkowatego w Wąglanach miały miejsce w roku 2007 i 2008. Konieczność ich przeprowadzenia wynikała ze znacznej destrukcji stanowiska, która w dalszym ciągu postępowała. Obiekt w postaci tzw. grodziska stożkowatego znajduje się na tyłach zabudowań mieszkalno-gospodarczych, wśród  łąk na prawym brzegu rzeki Wąglanki.

Podczas dwóch sezonów badań terenowych założono i wyeksplorowano 11 wykopów archeologicznych o łącznej powierzchni 97 m2. Starano się uzyskać możliwie długi przekrój nawarstwień, niestety usytuowanie wykopów było mocno podyktowane stosunkami własnościowymi (obiekt częściowo znajdował się na działkach prywatnych).

Zaobserwowany układ stratygraficzny pozwolił stwierdzić, że zachowały się jedynie średniowieczne sekwencje związane z dolnymi partiami sztucznie usypanego kopca.

Podczas przeprowadzonych badań wykopaliskowych pozyskano ruchomy materiał zabytkowy w postaci 268 ułamków ceramiki naczyniowej, 8 fragmentów kafli płytowych, 1 gwoździa żelaznego, 1 fragmentu szkła naczyniowego oraz 1 wióra krzemiennego

Badania wykopaliskowe potwierdziły dotychczasową hipotezę o dwufazowości kopca. Powstanie pierwszego, zapewne drewnianego założenia, należy przyjąć na początek XIV w. Obiekt funkcjonował przez całe następne stulecie i najprawdopodobniej został opuszczony w XVI w. Kolejne murowane założenie powstało najprawdopodobniej w drugiej połowie XVI w., a koniec jego użytkowania jest w chwili obecnej bardzo trudny do ustalenia.

Niestety nic nie można stwierdzić o wyglądzie i rozplanowaniu „siedzib pańskich” w Wąglanach, co jest wynikiem ogromnych zniszczeń obiektu. Niewiele też można powiedzieć o użytkownikach poszczególnych założeń. Pierwszym znanym ze źródeł właścicielem tutejszego dworu był Piotr Strasz, wymieniony przez Jana Długosza, jednakże w świetle tegorocznych badań można z całą pewnością można założyć, że pierwszą „siedzibę pańską” w Wąglanach pobudował jeden z poprzednich właścicieli. Powstanie drugiego, murowanego założenia w drugiej połowie XVI w., hipotetycznie można łączyć z Leonardem Straszem, dworzaninem królewskim i burgrabią krakowskim, który był również fundatorem kalwińskiego zboru w pobliskiej Miedznej Murowanej.

W świetle wyników uzyskanych podczas badań wykopaliskowych stwierdzono, że znajdujące się w Wąglanach relikty dworów na kopcu uległy całkowitej destrukcji, zachowały się jedynie niewielkie fragmenty sztucznie usypanego kopca.