W górnej jurze, czyli ponad 150 milionów lat temu większość obszaru Polski pokrywało morze. Pamiątką po tamtym morzu jest Góra Brzustowska na przedmieściach Tomaszowa Mazowieckiego, obecnie zajęta przez ogródki działkowe „Wapienniki”. Margle – skały zbudowane z węglanu wapnia i materiału ilastego, często szarej barwy – z których jest utworzona, powstawały w strefie przybrzeżnej morza. Szczątki organizmów morskich opadały na dno, natomiast materiał ilasty znoszony był do wody morskiej z pobliskiego lądu. Pokłady skał marglistych Brzustówki, eksploatowano już od końca XVIII wieku i wykorzystywano m.in. do budowy domów w okolicznych wsiach i Tomaszowie.
W oddalonym o 25 kilometrów od Tomaszowa kamieniołomie wapieni Owadów–Brzezinki odkryto niezwykle cenne okazy ichtiozaurów i innych wymarłych, morskich zwierząt. Obecnie w otwartym tam Geoparku i muzeum można bliżej zapoznać się z przeszłością paleontologiczną naszego regionu.
Prezentowany obiekt to skamieniałość (o numerze inwentarzowym MT/P 671) pochodząca z Brzustówki. Widoczny jest fragment muszli ostrygi Ostrea sp. oraz amonita, najprawdopodobniej z rzędu Ammonitida – amonity właściwe.
Tekst: Magdalena Sepkowska
Źródło: A. Kobalczyk; Sekrety Tomaszowa i Spały, Łódź 2017; Objaśnienia do Mapy geośrodowiskowej Polski 1:50 000, Państwowy Instytut Geologiczny, Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa 2004; J. Sosnowski, Niebieskie Źródła-Groty, Tomaszów Mazowiecki 1995; D. Tyborowski, B. Błażejowski, M. Krystek, Szczątki gadów górnojurajskich wapieni w kamieniołomie Owadów-Brzezinki (Polska środkowa), Przegląd Geologiczny, vol.64, nr 8, 2016.
